Gerechtelijke aanhouding

Oorzaak

Je wordt verdacht van een misdaad of strafbaar feit, en de politie wil je ter beschikking van het gerecht stellen (= preventieve detentie).  Een gerechtelijke aanhouding kan volgen op een administratieve aanhouding als een misdaad of delict kan worden vastgesteld of ontdekt.

Duur

Maximum 24uur als er geen aanhoudingsbevel werd opgesteld door een magistraat (Procureur des Konings of onderzoeksrechter).  De politie mag zonder dit bevel in geen geval de arrestatie verlengen.  Met arrestatiebevel mag de aanhouding de 5 dagen niet overschrijden (preventief arrest), behalve als dit bevel wordt verlengd door de Raadkamer.  Dat kan voor een maand, telkens verlengbaar met nog een maand.

Wie beslist over je aanhouding ?

Dit hangt in principe af van de duidelijkheid van de misdaad of delict.

Indien je op heterdaad wordt betrapt :

Politie, maar ook ‘particulieren’ mogen je vrijheid ontnemen indien je op heterdaad wordt betrapt.  De burger dient dan onmiddellijk de politie in te lichten, en deze licht onmiddellijk de gerechtelijke politie in, die op zijn beurt de Procureur des

Konings inlicht.  Het is deze magistraat die beslist of je aangehouden blijft of weer wordt vrijgelaten.

Indien je niet op heterdaad bent betrapt:

Je mag enkel worden aangehouden door een magistraat (Procureur des Konings of onderzoeksrechter).  Indien een agent  je wil arresteren zonder duidelijke reden moet hij je een arrestatiebevel tonen.

Rechten

- Bij een gerechtelijke aanhouding moet een proces verbaal worden opgemaakt waarin het volgende staat vermeld :

-         
het exacte uur waarop je aangehouden werd

-         
de omstandigheden van de arrestatie

-         
de wijze waarop bevel ter arrestatie van de procureur des Konings of van de onderzoeksrechter is meegedeeld (uur, middel, instructies).  Deze gegevens helpen je om de echtheid, legitimiteit en legaliteit van de arrestatie na te gaan.  Indien je niet akkoord gaat met het proces-verbaal mag je weigeren om het te ondertekenen.

- Bij arrestatie mag je enkel de handboeien worden omgedaan indien je gewelddadig bent, je weerstand biedt of indien je tracht te vluchten.

- Je mag geen verwanten verwittigen, maar de politie verwittigt wel je familie, behalve indien dit het onderzoek kan schaden.

- De politie mag je identiteit niet meedelen aan de pers zonder de toestemming van de procureur of onderzoeksrechter.  Het zijn meestal zij die de pers te woord staan.

Plichten

Je vingerafdrukken en foto’s mogen worden genomen.  Ze mogen je fouilleren en al je bezittingen afpakken.
Een inventaris hiervan moet in je aanwezigheid worden opgemaakt om latere twisten te vermijden.  Blijf, In de mate van het mogelijke,  rustig en beleefd in de omgang met politie, anders riskeer je om beschuldigd te worden van het beledigen van de openbare macht.

Als je minderjarig bent (-18jaar): je ouders of voogd(en) moeten zo snel mogelijk ingelicht worden door de politie.  Men mag je niet opsluiten in een cel met een meerderjarige.  Je vingerafdrukken mogen maar worden genomen vanaf 14 jaar, en enkel in geval van een zwaar misdrijf.

Vanaf 12 jaar kan je een vertrouwelijk gesprek met je advocaat aanvragen (eventueel een toegewezen advocaat), voor je door de jeugdrechter in het bijzijn van je advocaat - nog vóór het einde van de wettelijke termijn van het voorarrest (24u).  Indien de rechter je niet heeft verhoord voor die termijn, wordt je automatisch vrijgelaten.

De jeugdrechter kan over je vrijlating beslissen of over een straf in verhouding tot je misdaad: een terechtwijzing, een bemiddeling, educatieve dienst verlenen (gratis werk voor een openbare instelling of een instelling van openbaar nut), de plaatsing in een openbare instelling voor een periode van 15 dagen tot  3 maanden (verlengbaar).  Er bestaan verschillende soorten instellingen: onthaalcentra, open centra en gesloten centra (vanaf 14 jaar).

Je  hebt een termijn van 15 dagen om tegen het vonnis in beroep te gaan, maar slechts  48 uren als je geplaatst wordt in een gesloten centrum.